15 HAZİRAN


Olaylar;

763 - Asurlular bugün bir Güneş tutulmasını kayıtlarına geçirdiler. Bu özel gün daha sonra Mezopotamya tarihinin zaman dizininin oluşturulmasında bir referans noktası olarak kullanıldı.
1215 - İngiltere Kralı John, Magna Carta sözleşmesini mühürledi.
1381 - İngiliz tarihinin ilk büyük köylü ayaklanması, lideri Wat Tyler'in ölümüyle son buldu.
1667 - Kayıtlara geçmiş ilk kan nakli Fransa Kralı XIV. Louis'nin de özel doktoru olan Jean-Baptiste Denys tarafından gerçekleştirildi. Dr. Denys bir koyunun kanını 15 yaşında bir çocuğa nakletmiş ve çocuk yaşamıştı.
1752 - Benjamin Franklin, uçurtma deneyi ile yıldırımın elektrik akımı olduğunu ispatladı.
1808 - Joseph Bonaparte İspanya Kralı oldu.
1826 - Sultan II. Mahmud, Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdı. Yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla yeni bir askeri teşkilat kuruldu. Bu olay, Osmanlı tarihinde Vaka-i Hayriye (Hayırlı Olay) olarak anıldı.
1836 - Arkansas 25. Eyalet olarak ABD'ye katıldı.
1844 - Charles Goodyear, kauçuğun güçlendirilmesi işleminde kullanılan ve vulkanizasyon adı verilen bir yöntemin patentini aldı.
1865 - Yoksullar ve yetimlerin yatılı eğitimi için Darüşşafaka kuruldu.
1888 - II. Wilhelm Almanya İmparatoru oldu
1896 - Japonya'da meydana gelen bir tsunami 22.000'den fazla kişinin ölümüne yol açarak Japon tarihine en ölümcül tsunami olarak geçti.
1903 - 11 dakikalık ilk Western Filmi Great Train Robbery gösterime girdi.
1911 - Sonradan IBM adını alacak olan Computing Tabulating Recording Corporation adlı şirket kuruldu.
1920 - Almanya ile Danimarka arasında yapılan yeni bir sınır anlaşmasıyla kuzey Schleswig Danimarka'ya verildi.
1920 - Yozgat'ta Çapanoğu Ayaklanması başladı.
1920 - 15. Kolordu Komutanlığı'ın adı Doğu Cephesi Komutanlığı olarak adlandırıldı. Cephenin komutanlığına Kazım Karabekir Paşa getirildi.
1923 - Nezihe Muhiddin'in öncülüğünde Darülfünun Konferans Salonu'nda gerçekleşen toplantı sonucu Kadınlar Halk Fırkası'nın kurulması kararlaştırıldı. Fırka yeni Türkiye’deki ilk siyasal parti girişimidir.
1926 - İzmir Suikastı: Atatürk'e karşı yapılacak olan suikastın "Giritli" motorcu Şevki tarafından, Vali Kazım Dirik'e bildirilmesi.
1927 - Türkiye'nin ilk modern akıl ve ruh hastalıkları hastanesi olan Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi açıldı.
1930 - Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk dış kredisi olan 10 milyon doları Amerikan Yardım Bankası'ndan alındı.
1936 - 1931'den beri Cumhuriyet Halk Partisi genel sekreterliğini yapmakta olan Recep Peker, Mustafa Kemal Atatürk tarafından görevinden alındı. Genel sekreterlik görevi Başvekil İsmet İnönü'ye verildi.
1938 - Medeni Kanun'daki evlenme yaşı kadınlar için 15, erkekler için 17 olarak düzenlendi.
1941 - II. Dünya Savaşı: Savaş Baltası Harekâtı başladı.
1942 - Atatürk'ün Şişli'de oturduğu ev Müze oldu.
1950 - Batı Almanya Avrupa Konseyi'ne katılma kararı aldı.
1954 - UEFA (Union des Associations Européennes de Football) kuruldu.
1956 - Basına baskılar sürüyor; Akis dergisi toplatıldı.
1969 - Georges Pompidou Fransa Cumhurbaşkanı seçildi.
1970 - İzmit Gebzeden İstanbul'a işçiler yürüyüşe geçtiler. Yürüyüş sırasında geçilen yerlerdeki işçiler yürüyüşe katıldı. 15-16 Haziran işçi direnişi 16 Haziran'da 3 kişinin ölmesi ve İstanbul ve Kocaeli'de sıkıyönetim ilan edilmesi ile sona erdi.
1973 - Yünsa Yünlü Sanayi Anonim Şirketi kuruldu.
1975 - Soyuz 19 Baykonur Uzay Üssü'nden havalandı.
1977 - İspanya'da 41 yıl sonra ilk seçimler yapıldı.
1978 - İstanbul Tarabya'da bir belediye otobüsü denize uçtu; 35 yolcudan 4'ü kurtulabildi.
1978 - Ürdün Kralı Hüseyin Amerikalı Lisa Halaby ile evlendi. Lisa Halaby adını Nur olarak değiştirdi.
1981 - Mehmet Ali Ağca'yı hapisten kaçıran Bünyamin Yılmaz 18 yıl hapse mahkum oldu.
1985 - Hollandalı ressam Rembrandt'ın Danaë adlı tablosu daha sonra akli dengesinin bozuk olduğuna hükmedilen bir adam tarafından saldırıya uğradı. Tuvalin üzerine sülfürik asit döken saldırgan tabloyu ayrıca iki yerinden bıçakladı.
1990 - İstanbul'un ilk tüp bebeği doğdu.
1994 - İsrail ve Vatikan tam diplomatik ilişki anlaşmasına vardı.
1994 - İşadamı Vehbi Koç'a İsviçre'de Birleşmiş Milletler Nüfus Faaliyetleri Ödülü verildi.
2002 - 2002 MN adı verilen bir asteroid Dünya'nın 121,000 km yakınından geçti. Bu uzaklık Dünya ile Ay arasındaki mesafenin üçte biri kadardır.

Doğumlar;

1594 - Nicolas Poussin, Fransız ressam (ö. 1665)
1843 - Edvard Grieg, Norveçli besteci (ö. 1907)
1881 - Paul Cornu, Fransız mühendis ve mucit (ö. 1944)
1914 - Saul Steinberg, ABD'li karikatürist (ö. 1999)
1914 - Yuri Andropov, Sovyet devlet adamı (ö. 1984)
1923 - Erland Josephson, İsveçli aktör (ö. 2012)
1924 - Ezer Weizman, İsrail'in 7. Cumhurbaşkanı (ö. 2005)
1925 - Attilâ İlhan, Türk şair ve yazar (ö. 2005)
1929 - Fakir Baykurt, Türk yazar (ö. 1999)
1932 - Hüseyin Baradan, Türk sinema oyuncusu (ö. 2004)
1932 - Mario Cuomo, ABD'li politikacı ve yazar (ö. 2015)
1933 - Sergio Endrigo, İtalyan şarkıcı (ö. 2005)
1946 - Demis Roussos, Yunan şarkıcı (ö. 2015)
1954 - James Belushi, ABD'li oyuncu
1963 - Helen Hunt, ABD'li oyuncu
1964 - Courteney Cox Arquette, ABD'li oyuncu
1969 - Oliver Kahn, Alman kaleci
1969 - Ice Cube, ABD'li şarkıcı ve oyuncu
1970 - Žan Tabak, Hırvat basketbolcu ve spor adamı
1973 - Neil Patrick Harris, ABD'li oyuncu
1975 - Elizabeth Reaser, ABD'li sinema oyuncusu
1978 - Ahmet Çağıran, Türk futbolcu
1981 - Alou Diarra, Fransız futbolcu
1984 - Buray, Türk pop müzik şarkıcısı

Ölümler;

1341 - III. Andronikos Palaiologos, Bizans imparatoru (d. 1296)
1381 - Wat Tyler, İngiliz devrimci lider (d.1341)
1383 - VI. Yannis Kantakuzenos, Bizans imparatoru (d. 1292)
1849 - James Knox Polk, ABD'nin 11. Başkanı (d. 1795)
1961 - Peyami Safa, Türk hikâye ve roman yazarı (d. 1899)
1966 - İzzet Melih Devrim, Türk şair, romancı ve oyun yazarı (d. 1887)
1993 - James Hunt, İngiliz F1 pilotu (d. 1947)
1994 - Manos Hacidakis, Yunan besteci (d. 1925)
1996 - Ella Fitzgerald, ABD'li şarkıcı (d. 1917)
1999 - Tahir Kutsi Makal, Türk gazeteci ve yazar (d. 1937)
2000 - Mina Urgan, Türk edebiyat kuramcısı (d. 1915)
2001 - Henri Alekan, Fransız görüntü yönetmeni (d. 1909)
2003 - Volker Kriegel, Alman caz müzisyeni (d. 1943)
2003 - Hume Cronyn, Kanadalı aktör (d. 1911)
2004 - Ahmet Piriştina, Türk siyasetçi (d. 1952)
2013 - Peride Celal, Türk yazar (d. 1916)