05 EYLÜL


Olaylar;

1669 - Girit, Osmanlı İmparatorluğu'nca ilhak edildi.
1698 - Rus Çarı I. Petro, ülkesini batılılaştırma çabalarının bir parçası olarak, din adamları ve köylüler dışında sakal bırakan her erkeğe özel bir vergi yükümlülüğü getirdi.
1795 - ABD ile Osmanlı İmparatorluğu arasında ABD'yi yıllık vergiye bağlayan ABD - Osmanlı Sözleşmesi imzalandı.
1800 - Napoleon Bonaparte, Malta adasını İngiltere'ye bıraktı. (oysa adayı 1798'de İngilizlerden kendisi almıştı)
1839 - Çin'le İngiltere arasındaki birinci Afyon Savaşı başladı.
1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Türk Ordusu, Yunan İşgali altındaki Nazilli, Alaşehir ve Susurluk'a girdi.
1930 - Serbest Cumhuriyet Fırkası lideri Fethi Bey'in 4 Eylül'de İzmir'e gelişinden sonra, bazı kişiler gösteri yaparak Cumhuriyet Halk Fırkası binasını ve Anadolu gazetesi idarehanesini taşladılar.
1938 - Atatürk, vasiyetnamesini yazdırdı. Vasiyet, Ankara 3. Sulh Hukuk Hakimi Osman Selçuk Selçuk tarafından 28 Kasım 1938'de açıldı.
1945 - Çok partili düzene geçişin ilk partisi olan Milli Kalkınma Partisi kuruldu.
1950 - Başvuru fazlalılığı yüzünden, üniversite giriş sınavı uygulaması başlatıldı.
1955 - İstanbul Sultanahmet'te yeni Adliye Sarayı hizmete açıldı.
1957 - Jack Kerouac'ın yazdığı Yolda romanı Amerika'da yayınlandı.
1960 - Muhammed Ali (Cassius Clay), 1960 Roma Olimpiyatlarında altın madalya kazandı.
1963 - 20-21 Mayıs'ta askeri darbe girişiminde bulunan Albay Talat Aydemir, Ankara 1 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesince idama mahkûm edildi.
1972 - Münih Katliamı: Filistinli Kara Eylül Hareketi militanları, 1972 Yaz Olimpiyatları için Münih'e gelen İsrailli sporculara ateş açtı, bir sporcu hayatını kaybederken, biri ağır yaralandı, 9 kişi rehin alındı.
1973 - Dünyanın en uzun karayolu tüneli, İsviçre'nin St. Gotthard yöresinde açıldı.
1973 - Devlet Film Arşivi'nde yangın çıktı; Atatürk'ün tek kopyalı filmleri yandı.
1991 - Nelson Mandela, Güney Afrika'da başkan seçildi.
2012 - Afyonkarahisar'da bulunan askeri depoda meydana gelen patlamada 25 asker hayatını kaybetti.

Doğumlar;

699 - Ebû Hanîfe, Hanefi mezhebinin kurucusu (ö. 767)
1187 - VIII. Louis, Fransa Kralı (ö. 1226)
1319 - IV. Pedro, Aragon Kralı (ö. 1387)
1567 - Date Masamune, Japon samuray (ö. 1636)
1568 - Tommaso Campanella, İtalyan şair, yazar ve Platoncu filozof (ö. 1639)
1621 - Juan Andrés Coloma, Elda'nin dördüncü kontu (ö. 1694)
1638 - XIV. Louis, Fransa Kralı (ö. 1715)
1667 - Giovanni Girolamo Saccheri, İtalyan matematikçi (ö. 1733)
1695 - Carl Gustaf Tessin, İsveçli politikacı (ö. 1770)
1722 - Frederick Christian, Elector of Saxony, Saksonya Prensi (ö. 1763)
1725 - Jean-Étienne Montucla, Fransız matematikçi (ö. 1799)
1735 - Johann Christian Bach, Alman besteci (ö. 1782)
1750 - Robert Fergusson, İskoç şair (ö. 1774)
1769 - John Shortland, İngiliz deniz subayı (ö. 1810)
1771 - Karl (Teschen Dükü), Avusturya arşidükü, askeri reformcu ve kuramcı (ö. 1847)
1772 - Feth Ali Şah Kaçar, İran'da egemenlik sürmüş Kaçar Hanedanı'nın ikinci hükümdarı (ö. 1834)
1774 - Caspar David Friedrich, Alman ressam (ö. 1840)
1775 - Juan Martín Díez, İspanyol asker ve İspanyol Bağımsızlık Savaşında gerilla lideri (ö. 1825)
1791 - Giacomo Meyerbeer, Alman opera bestecisi (ö. 1864)
1847 - Jesse James, Amerikalı haydut (ö. 1882)
1876 - Wilhelm Ritter von Leeb, Alman mareşal (ö. 1956)
1905 - Arthur Koestler, Macar asıllı İngiliz yazar (ö. 1983)
1912 - John Cage, ABD'li besteci, filozof, yazar ve baskıcı (ö. 1992)
1921 - Nazife Güran, Türk besteci (ö. 1993)
1946 - Freddie Mercury, Hint asıllı İngiliz müzisyen ve Queen grubunun solisti (ö. 1991)
1948 - İsmail Arca, Türk futbolcu
1951 - Michael Keaton, ABD'li aktör
1967 - Salih Kenan Şahin, Türk siyasetçi ve tıp doktoru
1971 - Will Hunt, ABD'li müzisyen, besteci ve rock grubu Evanescence'ın su
1973 - Kaan Tangöze, Türk müzisyen ve Duman müzik grubunun solisti
1976 - Carice van Houten, Hollandalı tiyatro ve sinema oyuncusu
1988 - Nuri Şahin, Türk futbolcu
1990 - Kim Yu-Na, Güney Koreli buz patenci
1991 - Skandar Keynes, İngiliz aktör
1991 - Zeki Yavru, Türk futbolcu

Ölümler;

1548 - Catherine Parr, İngiltere Kraliçesi (d. 1512)
1857 - Auguste Comte, Fransız matematikçi (d. 1798)
1876 - Manuel Blanco Encalada, Şilili siyasetçi ve Şili'nin ilk Devlet Başkanı (d. 1790)
1877 - Çılgın At, Lakota kızılderililerinin şefi (d. 1849)
1901 - Ignacij Klemenčič, Sloven fizikçi (d. 1853)
1906 - Ludwig Boltzmann, Avusturyalı fizikçi (d. 1844)
1914 - Charles Péguy, Fransız şair (d. 1873)
1953 - Richard Walther Darré, Alman bakan (d. 1895)
1991 - Fahrelnissa Zeid, Türk ressam (d. 1901)
1993 - Claude Renoir, Fransız görüntü yönetmeni (yönetmen Jean Renoir'ın yeğeni ve ressam Pierre Auguste Renoir'ın torunu) (d. 1914)
1993 - Samim Kocagöz, Türk yazar (d. 1916)
1997 - Rahibe Teresa, Arnavut hayırsever ve Nobel Barış Ödülü sahibi (d. 1910)
2012 - Ediz Bahtiyaroğlu, Türk - Boşnak milli futbolcu. (d. 1986)