Linux da Paket Kurulumu

Linux'ta paket yüklemek ve güncellemek oldukça kolaydýr. Redhat tarafýndan geliþtirilen RPM (RedHat Package Manager) sayesinde o yazýlýma ait bütün program dosyalarý, dökümantasyon, veri dosyalarý ve konfigürasyon dosyalarý sistemimize yüklenebilir. Paketleri yüklemek kaldýrmak ve güncellemek için RPM kolayca kullanýlabilir. Verilecek tek bir komut ile bu çeþit iþlemlerin herbirini kolayca yerine getirebiliriz. Ayrýca uygulamalarýn kaynak kodundan da yüklemesini yapabilirsiniz. Yapýlandýrma programcýklarý kullanýlarak oldukça kolay hale gelen bir sistemde 3 komut ile de bu iþlemi RPM alternatifi olarak kullanabiliriz. Yapýlandýrma programcýðý sistemimizi otomatik olarak algýlar ve sistemimize özgü bir makefile dosyasý yaratýr. Daha sonra bu oluþturulan dosyadaki verilere göre diðer komutlarý kullanarak program kurma iþlemini yerine getiririz. RPM paketlerine rpmfind.net adlý adresten tüm þimdiye kadar ortama sunulmuþ RPM paketlerinin deposuna eriþebilirsiniz . Freashmeat.net adresinde ise yeni çýkan ve geliþmekte olan paketlere ulaþabilirsiniz . Ayrýca çeþitli açýk yazýlým üreten firmalarýn sitelerinden de RPM paketleri bilgisayarýnýza indirebilirsini z (oracle.com) Red Hat Package Manager (RPM) RPM konfigürasyon, dökümantasyon, görüntü, örnek ve program dosyalarýnýn yaný sýra bir uygulama tarafýndan kullanýlabilece k bütün diðer dosyalarý otomatik olarak yükleyen Windows kurulum sihirbazýna oldukça benzer. RPM paketlerini yüklemek ve kaldýrmak için bir kabuk komut satýrýnda rpm komutunu kullanabilir ya da kpackage veya GnomeRPM gibi herhangi bir pencere-tabanlý RPM programýndan yararlanabiliri z. CD-ROM?larýnýzýn üzerindeki RPM paketleri Linux için mevcut olan paket sayýsý göz önüne alýndýðýnda sadece ufak bir kýsmýný temsil etmektedir. FTP sitelerinden daha fazla ve deðiþik RPM peketine kolaylýkla eriþebilir ve sisteminizi güncelleyebilir siniz. Welcome to the RPM repository on fr2.rpmfind.net adresinde kapsamlý RPM paketi deposu bulabilirsiniz. CDROM?unuzdan bir yazýlýmý yüklemek için ise öncelikle RPMS dizinine geçmek ve sonra da istediðiniz paketi yüklemelisiniz. Eriþmeye çalýþmadan önce CDROM unuzu baðladýðýnýzdan emin olun. Buradaki paketleri sisteminizdeki bir dizine yerleþtirdikten sonra yüklemek için rpm komutunu yada bir grafik arayüzü kullanabilirsin iz. K Desktop Paket Yöneticisi: kpackage KDE masaüstü, kpackage adý verilen oldukça güçlü ve kullanýmý kolay bir RPM paketi yöneticisini içerir. Grafik ortamda komut satýrýnda kpackage komutu ile sistemimizde K desktop yüklü olduðu sürece herhangi bir pencere yönetisinde baþlatýlabilir. Kpackage penceresinin sað tarafýnda Properties ve File List adýnda sekmelere sahip iki tane panel vardýr. Properties panelinde RPM paketindeki yazýlýmýn sürüm numarasý ve üreticiler de dahil olmak üzere birtakým bilgiler görüntülenir. File List panelinde ise yazýlým paketinde yer alan dosyalar listelenir. Kpackage programýný kullanarak yüklü paketleri görmek, yüklü olan bir paketi kaldýrmak veya yeni paket kurmak oldukça kolaydýr. Bir paketi yüklemek için, file menusunden open seçeneði ile dosyamizin olduðu dizinden dosyamizi seçili hale getiririz. Paketin güncellenmesi ve test edilmesi seçeneklerini de içeren bir installation iletiþim kutusu görüntülenir. Halen yüklü olan paketler için update seçeneði belirir. Test seçeneði ile ise bir kurulum gerçekten yüklemeden test edilebilir. KDE ve Gnome dosya yöneticileri Gnome'a RPM paketlerini doðrudan doðruya dosya yöneticisinden yükleyebilirsin iz. Paketin konumunu tespit ettikten sonra simgesini sað týklayarak install veya update seçeneklerine eriþebiliriz. KDE dosya yöneticisi kurulum için kpackage programýný kullansa da RPM paketlerinin dosya yöneticisi tarafýndan kullanýlmasýný imkan verir. Komut satýrý kurulumu: rpm rpm komutu ile paketleri idare edebilir, sorgulayabilir, kendi paketlerinizi oluþturabilir ve sahip olduklarýnýzý doðrulatabilirs iniz. Paketlerin idare edilmesi, yeni paketlerin yüklenmesi, yeni sürümlere terfi edilmesi ve paketlerin kaldýrýlmasý iþlemlerini kapsar. Yeni bir yazýlýmý yüklemek için -i parametresini, yüklü olan herhangi bir paketi güncellemek için -u parametresini kullanýrýz. Kurulu olan paketi kaldýrmak için -e parametresi kullanýlýr. Paketin kurulu olup olmadýðýnýn kontrolü -q parametresi ile yapýlabilir. qa parametresi ile yüklü paketlerin listesine ulaþýlabilir. RPM ve parametreleri rpm -i bir paketi yükler rpm -e bir paketi kaldýrýr. rpm -q bir paketi sorgular. rpm -U yükleme ile ayný fakat önceki sürümü kaldýrýr rpm -verify bir paketin doðru olarak yüklendiðini onaylar. --nodeps hiçbir baðýmlýlýk kontrolü yapmadan yükler --force Çakýþmalara raðmen kurulum iþlemini zorla gerçekleþtirir. --percent kurulum sýrasýnda paket yüzde miktarýný gösterir. --test kurulumu test eder; yüklemez, sadece çakýþmalarý kontrol eder. -h paket yüklenirken # sembollerini görüntüler. rpm -qa bütün paketleri sorgular rpm -qR bu paketin baðýmlýlýðý olan paketleri listeler rpm -qi bütün paket bilgilerini görüntüler. rpm -ql paketteki dosyalarý listeler. rpm -qd Sadece paketteki dökümantasyon dosyalarýný listeler. rpm -qc Sadece paketteki konfigürasyon dosyalarýný listeler. Sýkýþtýrýlmýþ arþivlerden program kurulumu: tar.gz Ýnternette birçok sayfadan RPM dosyasi ile birlikte tar.gz formatýnda sýkýþtýrýlmýþ arþiv dosyasý da edinilebilir. Bu dosyalar programýn kaynak kodlarýný içermektedir. Genelde kaynak kodlarýnýn bulunduðu arþiv dosyasýný bir dizin içersinde kurarýz. Eðer geliþi güzel bir þekilde paketleri bulunduðumuz dizinlere açarsak belli bir süre gereksiz birçok kaynak kodu ile harddiskimiz dolar. Bu yüzden arþivlenmiþ dosyalarý açarken belli bir strateji izlememiz gerekir. Genelde kurulacak paketler /usr/local dizinin içine açýlýr ve bu dizin içersinde kurulur. Paketlerin bazýlarý açýldýklarýnda kendilerine bir dizin yaratarak o dizin içersine kurulurlar fakat bir genelleme deðildir. Bu yüzden paketi açmadan önce kaynak arþiv dosyamýzý /usr/src dizini içersine taþýmamýz gerekir. bunu mv dosya-adi.tar.gz /usr/local komutu ile paketi çektiðimiz dizinden /usr/local dizinine paketin aktarýmý gerçekleþtirili r. Bu aþamadan sonra aþaðýdaki komut ile tar -ztvf paket-adý arþiv dosyamýzýn bir dizin yaratýp yaratmadýðý kontrol edilir. Kontrolden sonra eðer dizin yaratýlmýyorsa siz kendiniz mkdir komutu ile bir dizin yaratarak kaynak kodlarýný bu dizin içersine açarsýnýz. Bu iþlemler sýarasýnda midnight commander gibi bir dosya yöneticisi kullanmanýzda tavsiye edilebilir. Eðer bir kaynak kodlarýnýn bir dizin içersine koyulduðu tespit ediliyorsa artýk arþivimizi güvenle açabiliriz. Aksi taktirde paketi yarattýðýmýz dizine taþýdýktan sonra kaynak kodun açýlmaasýný saðlarýz. Arþivimizi açmak için tar -xvfz paket-adý komutu kullanýlýr. Buradaki tar komutundan sonraki x parametresi dosyalarý çýkarmak için, v parametresi dosyalar çýkartýlýrken yol isimlerini görüntülemek için, f parametresini ve dosya ismini kullaniriz. Ayrýca bu parametrelere bir z parametresi de ekleyerek açma ve çýkarma iþlemlerini tek bir tar komutunda birleþtirebilir iz. Ayrýca eðer dosyanýn uzantýsý tar.gz deðil de tar.z ise parametre olarak -Zvf girilmelidir. Yazýlýmýn derlenmesi Kaynak kodlarýnýn açýldýðý dizin içersinde genel olarak README veya INSTALL þeklinde bir dosya mevcuttur. Bu dosyalar içersinde paketin kurulumu sýarsýnda izlenecek yollar tarif edilmiþtir. Genelde bu kurulum notlarýnýn olduðu dizinde configure adýndabir programcýk mevcuttur. Bu program makinenizin konfigurasyonu hakkýnda bilgi toplayarak bu bilgilere göre bir makefile oluþturur. Oluþturulan bu makefile programýn makinenize gore kurulumunu saðlar. Örneðin bazý makinelerde C derleyicisi olarak gcc yerine cc kullanýlmaktadý r. "configure" programcýðý makinemizin kendine has özelliklerine göre bize bir makefile oluþturur. configure programcýðýný ./configure komutu ile çalýþtýrýrýz. Daha sonra o dizinde makefile dosyasý oluþur. Bu makefile dosyasýný make komutu ile derlemek üzere kurulumu baþlatýrýz. Bu komut ile birlikte o dizindeki kurulumla ilgil dosyalar bir düzene sokulur bir liste oluþturulur. make komutu ile makefile dosyasýndaki yapýya göre kurulum dosyalarý hazýrlanýr. Bu noktadan sonra hazýrlanan kurulum dosyalrýnýn bilgisayarýmýzd a gerekli yerlere kurulmasý kýsmýnýn gerçekleþtirilm esi için make install komutunu veririz. Eðer programý kuracaðýmýz dizinleri ve kurulum dosyalarýnýn gönderileceði dizinleri deðiþtirmek istiyorsak makefile dosyasýný düzenleyerek bu amacýmýza kolayca ulaþabiliriz. Bu komuttaki kurulumun gerçekleþtirilm esini saðlayan install scriptinde kurulum iþlemini adým adým gerçekleþtirece k olan komutlar yer almaktadýr. Böylece programýmýzý makinemizin konfigürasyon bilgilerine göre programýn kaynak kodlarýndan kurmuþ olduk.