Kurban

[Dadaloglu]

HANGİ HAYVANLAR KURBAN EDİLİR?

Kurban olan hayvanlar koyun, keçi, sığır, câmûs (manda) ve devedir.
Bir yaşını bitirip iki yaşına girmiş koyun ve keçi, iki yaşını bitirip üç yaşına girmiş sığır ve manda, beş yaşını tamamlayıp altı yaşına girmiş olan deve kurban olur.
Ancak kuzu büyük olup bir senelik koyundan fark olunamazsa ve altı ayı tamam etmişse kurban olur.
Kurban vahşî (yabânî) olmamalıdır.
Bir koyun, bir keçi bir kimse için kurban olur.
Bir sığır, bir câmûs (manda) ve bir deve yedi kişi için kurban olur. Yani yedi kişi müşterek olarak bir sığırı veya deveyi kurban edebilirler. Ortaklar tek, çift veya yediden az olabilir.
Bir kimse iki koyun kurban edebilir.
Resûl-i Ekrem sallallâhu aleyhi ve sellem Efendimiz her sene iki koyun kurban ederdi. Vedâ Haccı’nda yüz deve kurban ettiler.
Ortakların inek, öküz, deve veya câmûs kurban ederken kurbanı hep birlikte alması veyâhut içlerinden birine vekâlet vermesi müstehaptır.
Bütün ortakların Müslüman olmaları, kurbanda ibâdete, sevâb ve fedâ-yı nefse niyet etmeleri, hisselerinin müsâvî (denk) olması şarttır. Bir ortağın hissesi 7/1’den az olmamalıdır.
Ortakların bazısı vâcib kurbana, diğerleri sünnet, nâfile, nezir (adak) veya akîka kurbana niyet etse yâhut ortakların bazısı ölü yâhut sabî veya bunamış olsa kurban câiz olur.

[Dadaloglu]

KURBAN ETİNİN TAKSÎMİ
Kurban etinin üçe taksîmi müstehabdır:
Üçte biri sadaka olarak verilir. Üçte biri akrabâ ve dostlara hediye veya ziyâfet verilir. Üçte biri de nafakaları üzerine olan âile ve evlâda yedirilir.
Kurbanın etinin bir kısmını hediye etmek veya etin tamamını bağışlamak câizdir.
Kurban kesen ihtiyaç sâhibi ise kurbanın tamamını ev halkına yedirmesi daha faziletli ve müstehabdır.

[Dadaloglu]

KURBAN

Zilhicce ayının onuncu, on birinci, on ikinci günleri ile on birinci, on ikinci gecelerinde ibâdet ve Allâh’a yakınlık niyeti ile kesilen beş nevi hayvana (deve, manda, sığır, koyun ve keçi) kurban denir.
Zarûrî ve aslî ihtiyaçlarından ve borçlarından sonra nisâb miktârı malı olan her Müslümana senede bir kere Kurban Bayramı günlerinden birinde kurban kesmek vâcibdir.

[Dadaloglu]

KURBANDA TEMİZLİK VE ETİN MUHÂFAZASI

Hastalıksız ve sağlık kontrolleri yapılmış hayvanlar alınmalıdır. Hayvanların kesilmesi, yüzülmesi, parçalanması, etin nakli, muhâfazası ve pişirilmesinde temizliğe son derece dikkat edilmelidir.
Sakatat ile etler aynı yerde bulundurulmamalıdır.
Kesme, yüzme ve parçalama işleri serin yerlerde yapılmalı; kan, bağırsak vs. şeyler gelişi güzel etrafa atılmamalı ve akarsulara dökülmemelidir.
Etler, kesildiği sıcaklıkta buzdolabına, poşet içine veya hava almayacak şekilde büyük parçalar halinde üst üste konulmamalıdır. Etin sıcaklığı düştükten sonra buzdolabına konulup 12 saat dinlendirilmelidir. Hemen yenilmeyecek etler bu dinlendirmeden sonra, ihtiyaca uygun miktarlarda derin dondurucuya konulmalı veya kavurma yapılarak muhafaza edilmelidir.
Et, buzdolabında 2-3 gün, kıyma ise 1 gün dayanır. Eğer daha uzun müddet muhafaza edilecekse küçük parçalar halinde buzdolabının buzluğunda veya derin dondurucuda saklanmalıdır.
Donmuş etler, çözülmesi için buzdolabının alt raflarında bekletilmeli, kalorifer ve soba üzerinde veya oda sıcaklığında bekletilmemelidir.
Pişmiş etler sıcak iken derin dondurucuya konulmamalı, oda sıcaklığında 2 saatten fazla da bekletilmemelidir.
Çiğ eti hazırlamadan önce ve sonra eller iyice yıkanıp kurulanmalıdır.
Çiğ etler için kullanılan kesme tahtası, meyve ve sebzeler için kullanılmamalıdır.

[Dadaloglu]

BAZI HİKMETLERİ

Eti yenilen hayvanlar, “Bismillâhi Allâhü Ekber” diyerek kesilirse etinin yenilmesi helâl olur. Boğazından kesmek sûretiyle de necis (pis) olan kanından temizlenmiş olur.
Kurban kesmekte Allâh’ın kullarına ziyâfeti vardır. Kurban kesmek Allah yolunda bir fedâkârlıktır, Allâhü Teâlâ’nın verdiği nimetlere bir şükürdür, ayrıca sevâb kazanmağa ve Allâh’a yakınlığa vesîledir, belâlara karşı da bir siperdir.
Dünyânın her tarafında her gün yüz binlerce hayvan kesiliyor. Fakat bunlardan yalnız maddî imkânı olanlar istifâde edebiliyor. Kurban Bayramı’ndaki etlerden ve derilerden fakirler de istifâde etmektedir. Şahsın menfaati yerine de cemiyet menfaati konuluyor.
Kurban kesmek İslâm’ın pek insanî ve ictimâî büyük bir fedâkârlığıdır.
Kurban kesmekle, kesilen hayvan sayısı çok artmış olmaz. Çünkü kasaplar et satamayacağından kurban bayramı günlerinde kesecekleri hayvan sayısı azalır.
Kendi zevkleri için her gün on binlerce hayvanın kesilmesini çok görmeyenlerin senede bir kere Allah için ve insanların da faydasına kurban kesilmesini çok görmeleri insaflı bir tavır değildir.
Hülâsa kurban; dînî, ahlâkî, ictimâî birtakım hikmetler ve maslahatlar için emredilmiştir. Bunu takdîr etmeyecek bir akıl sâhibi düşünülemez.

[Dadaloglu]

KURBAN KESERKEN BESMELEYE DÂİR
Kurban “Bismillâhi Allâhü Ekber” diyerek kesilir. Bundan sonra hiçbir şey ile meşgul olmayıp kurbanı hemen boğazlamak şarttır.
Besmeleden sonra bıçak bilenirse besmeleyi tekrar etmek lâzımdır.
“Bismillâhi Allâhü Ekber” dedikten sonra kurban yerinden kalkıverse yatırılıp keserken tekrar besmele çekilir.
Besmeleden sonra elindeki bıçağı bırakıp diğer bir bıçak alsa besmeleyi tekrar etmek lâzım olmaz.
Bir kurban üzerine besmele okuduktan sonra onu bırakıp diğerini kesecekse besmeleyi tekrarlamak lâzımdır.
Birkaç kurbanı birbiri ardınca boğazlasa her birinde besmeleyi tekrarlamak lâzımdır.

[Dadaloglu]

KURBAN NASIL KESİLİR?

Kurban kesmeye “Yâ Rabbi! Şu vücudum sana karşı o kadar hata ve isyan etti ki affedilebilmem için bu vücudu sana kurban etmem lazım. Fakat sen insan kurban etmeyi haram kıldığından vücûduma bedel olarak bu hayvanı kesiyorum, kabul eyle.” diyerek niyet edilir.
Besmele-i şerîfe ile;
“İnnî veccehtü vechiye lillezî fetara’s-semâvâti ve’l-arda hanîfen ve mâ ene mine’l-müşrikîn.” ve
“Allâhümme hâzâ minke ve leke. Allâhümme inne salâtî ve nüsükî ve mahyâye ve memâtî lillâhi Rabbi’l-âlemîn, lâ şerîke leh ve bizâlike ümirtü ve ene evvelü’l-müslimîn” duâlarını okuduktan sonra;
“Allâhü ekber, Allâhü ekber, lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber, Allâhü ekber ve lillâhi’l-hamd, Bismillâhi Allâhü ekber.” deyip hemen kesilir.
Kurbanın:
1) Nefes borusu,
2) Yemek borusu,
3 - 4 ) İki şah damarı kesilir.
Bu dördünü kesmek sünnettir. Bunlardan üçünü kesse helâl olur.
Canı çıkıncaya kadar rahat nefes alabilmesi için nefes borusunun sıkışmaması ve içeri kaçmaması sağlanır.
Deveyi gerdanından, koyun, keçi ve sığırı çene ile göğüs arasından, yumrucuk denilen kemiğin altından boğazlamak sünnettir.
Kurbanı kıbleye doğru yatırıp (ön ayakları ile arka sağ ayağını) bağlayarak kesmek sünnettir.
Sığırların dört ayağı bağlanır.
Deve ayakta kesilir.
Eğer hayvan kaçarsa veya insana hücûm ederse yâhut kuyuya düşüp de boynundan kesmek mümkün olmazsa, kesilmesi niyetiyle “Bismillâhi Allâhü Ekber” diyerek, bir bıçakla veya kesici bir şeyle (herhangi bir yerinden) yaralamak sûreti ile öldürülse helâl olur.

[Dadaloglu]

TEŞRÎK TEKBÎRİ

Hz. İbrâhim (as.) Hz. İsmâil’i (as.) kurban olarak kesmek üzere iken Cebrâil (as.) “Allâhü ekber, Allâhü ekber” dedi. İbrâhim as. bu tekbîri işitince, “Lâ İlâhe illallâhü vallâhü ekber” buyurdu. İsmâil as.da “Allâhü ekber ve lillâhi’l-hamd” buyurdu.

Teşrîk tekbîri, teşrik günlerinde alınan tekbir demektir. Mükellef olan her müslümana vâciptir. Bakara Sûresi’nin “Sayılı günlerde Allâh’ı zikrediniz...” meâlindeki 203. âyeti teşrik tekbirine işâret etmektedir.

Zilhiccenin dokuzuncu günü Arefe’dir. Arefe günü sabah namazından başlayarak beş gün; Zilhiccenin 13’üncü, bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar -yirmi üç vakitte- her farz namazın arkasından “Allâhü ekber, Allâhü ekber, lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber, Allâhü ekber ve lillâhi’l-hamd.” diye tekbir alınır.


Sol tarafa selâm verildikten sonra ara vermeden, yerinden kalkmadan, mescidden çıkmadan ve dünyâ kelâmı konuşmadan tekbir getirmek lâzımdır.
Teşrik tekbirini münferid (namazını yalnız kılan), imâm, cemâat, mukîm, müsâfir, kadın-erkek herkes okur.
Namazın başında imâma yetişemeyen kimse de lâhık (imâma sonradan uyan) gibi yetişemediği rek’atleri kazâ edip selâm verdikten sonra bu tekbiri okur.