Madde, bilgisayar kullanmaya Windows ile baþlamýþ olan ve uzun süre Windows üzerinde çalýþan bilgisayar kullanýcýlarýnýn Ubuntu’ya geçiþlerine yardýmcý olmak amacýyla hazýrlandý.
Ubuntu’nun kullaným özelliklerinin yer yer Windows ile kýyaslanarak anlatýldýðý “Windows’tan Ubuntu’ya geçiþ” maddesi, Ubuntu’yla yeni tanýþanlar ya da onu tanýmak isteyenler için bir rehber özelliði taþýyor. Ubuntu masaüstünde gördüðümüz Seçke, Baþlatýcý gibi Ubuntu’ya özgü bileþenlerden programlara ve kurulumlarýna, komut satýrýndan Ubuntu’daki dosya hiyerarþisine kadar pek çok noktaya deðinilen maddede yer alan önemli baþlýklar þöyle:


  • Ubuntu masaüstü kavramlarý
  • Pencere yönetimi
  • Dosya sistemi içinde gezinmek
  • Program kurulumu
  • Ubuntu ile çalýþmak
  • Donanýmlar
  • Sistem Ayarlarý
  • Güvenlik
  • Disklerin açýlýþta otomatik baðlanmasý
  • Dosya dizin hiyerarþisi
  • Gizli dosyalarýn görüntülenmesi
  • Sistem süreçlerini görüntülemek ve sonlandýrmak
  • Disk birleþtirme
  • Komut satýrý kullanýmý




Ubuntu masaüstü kavramlarý

Ubuntu, masaüstü yönetimi konusunda Windows kullanýcýlarýna ilk bakýþta yabancý gelebilir ancak, birkaç püf noktayý anlayan bir kullanýcý için oldukça basit bir kullanýmý vardýr.

Masaüstü kavramlarý

Seçke ana sayfasý ve mercekler




Seçke

Masaüstünde sol üst köþedeki Ubuntu düðmesi "seçke" olarak adlandýrýlmaktadýr. Seçke menüsündeki arama kutucuðunu ve çeþitli mercekleri kullanarak bilgisayarýnýzda kurulu bulunan uygulamalarý aratabilir, dosya ve dizinlere ulaþabilir, fotoðraf veya müzik koleksiyonunuzda arama yapabilir ve çevirimiçi videolara göz atabilirsiniz. Seçke menüsünü klavyeden "Süper" tuþuna týklayarak da açabilirsiniz ("Süper" tuþu, üzerinde pencere simgesi bulunan tuþtur, "meta tuþu" olarak da adlandýrýlýr).
Seçke menüsünü etkin þekilde kullanmak için sýk sýk arama kutucuðuna baþvurun. Örneðin bir uygulama açmak istiyorsanýz uygulama adýnýn aklýnýza gelen bir kaç harfini arama kutucuðuna girip sonuçlara bakýn.
Seçke menüsünde, bilgisayarýnýzda son açtýðýnýz dosya ve dizinlerin bir listesi tutulmaktadýr. Eðer bu kayýtlarýn tutulmasýný istemiyorsanýz gerekli ayarlamalarý “Sistem Ayarlarý > Gizlilik” yolu üzerinden yapabilirsiniz.
Geliþmiþ arama özelliklerine sahip seçke hakkýnda ayrýntýlý bilgi için Seçke ve baþlatýcý kullanýmý maddesine bakabilirsiniz.



Baþlatýcý çubuk


Baþlatýcýya yeni simge eklemek


Ekranýn sol kenarýnda yer alan ve “Baþlatýcý” adý verilen bu çubuk, üzerinde kullanýcýlarýn sýk kullanandýðý çeþitli uygulamalara kýsayol tuþlarý saðlamaktadýr. Baþlatýcý çubuk ayný zamanda simge durumuna küçültülen pencerelerin de toplandýðý yerdir. Bu nedenle baþlatýcýyý, Windows'taki masaüstündeki uygulama kýsayol simgeleri ile görev çubuðunun bir birleþimi olarak görebilirsiniz.Baþlatýcýda, örneðin LibreOffice Writer simgesi; hem Writer'ý baþlatmak için hem de açýk Writer pencereleri arasýnda geçiþ yapmak için kullanýlýr. Writer açýk iken bu simgeye týkladýðýnýzda artýk yeni bir Writer penceresi açýlmaz, bunun yerine açýk olan Writer pencereleri listelenir. Peki bir Writer penceresi açýkken yeni bir Writer penceresi açmak istediðinizde bunu baþlatýcý üzerinden nasýl yapabilirsiniz? Çok basit, bunun için baþlatýcýdaki Writer simgesine sað týklayýn ve menüdeki “Yeni Belge” seçeneðine týklayýn.
Baþlatýcý üzerinde bulunmayan bir uygulamayý seçke menüsü üzerinden bulup çalýþtýrdýðýnýzda, baþlatýcý çubuða geçici olarak o uygulamanýn simgesi eklenir, uygulama kapatýldýðýnda bu simge de ortadan kalkar. Ýsterseniz geçici olarak ortaya çýkan program simgesine sað týklayýp "Baþlatýcýya Sabitle seçeneðini kullanarak sabitleyebilirsiniz.
Çalýþmakta olan tüm uygulamalarýn simgelerinin yanýnda bir ok iþaretinin belirdiðini fark edeceksiniz. Sol taraftaki oklar, o uygulamadan bir ya da birden fazla pencerenin açýlmýþ olduðunu gösterir. Saðda yer alan ok iþareti ise sadece ön planda olan uygulamanýn yanýnda yer alýr yani hangi uygulama penceresinin ön planda olduðunu gösterir. Örneðin yandaki resimde bir adet Firefox penceresi ve birkaç tane LibreOffice Writer penceresinin açýk olduðu ve hali hazýrda Firefox penceresinin aktif pencere olduðu görülmektedir.
Sýk kullanmadýðýnýz bir uygulamanýn simgesini baþlatýcýdan çýkartmak, yeni bir uygulama simgesi eklemek ve simgelerin sýralamasýný deðiþtirmek gibi konularda ayrýntýlý bilgi için bakýnýz: Seçke ve baþlatýcý kullanýmý



Evrensel menü

Ubuntu masaüstünde en üstteki yatay çubuk "menü çubuðu" ya da "evrensel menü" olarak adlandýrýlmaktadýr. Evrensel menü ile uyumlu uygulamalarda, uygulamanýn Dosya, Düzen, Görünüm... gibi menüleri uygulama arayüzünden baðýmsýz olarak evrensel menü üzerinde görüntülenir. Örneðin bir LibreOffice penceresi açtýðýnýzda pencere üzerinde Dosya, Düzen, Görünüm... gibi seçenekleri göremezsiniz, bu þeçeneklere ulaþmak için imleci evrensel menü üzerine ***ürmeniz yeterlidir.


Bir Firefox penceresi açýkken evrensel menü

Eðer Dosya, Düzen, Görünüm... gibi menülerin, evrensel menü üzerinde deðil de pencerelerin baþlýk çubuðu üzeride görüntülenmesini isterseniz bunun için "Sistem Ayarlarý > Görünüþ > Davranýþ" yolunu izleyip orada yer alan "Pencerenin baþlýk çubuðunda" seçeneðini iþaretleyiniz.